بخاطر بسپار

به لحظه لحظه اين روزهاي سرخ قسم

كه بوي سبزترين فصل سال مي‌آيد

محبوب ترین ها
صفحه اصلی arrow لیست کلی arrow اجتماعي arrow نياوران,كاخ ديروز,موزه امروز

نياوران,كاخ ديروز,موزه امروز چاپ ارسال به دوست

مجموعه فرهنگي تاريخي كاخ موزه نياوران يكي از معدود مكان هايي است كه مي توان از آن به عنوان كلكسيوني تاريخي نام برد، آلبومي به جاي مانده از قاجار تا پهلوي . نياوران روزگاري محل آمد و شد اشراف و درباريان  بود و كمتر كسي از عامه جامعه تصويري از نياوران در ذهن داشت اما تاريخ نغزبازي سرنوشتي متفاوت با آنچه كه در ذهن بنيانگذاران اين كاخ بود رقم زد .
امروز تنها با گذاشتن چند ساعت وقت و صف هزينه اي در حدود هزار تومان مي توان قدم به كاخ رويايي قاجار و پهلوي گذاشت و از نزديك شاهد بود كه چگونه دست ها و  چشم هاي هنرمند قاليباقي از مشهد و منبت كاري از اصفهان و آيينه كاري از ديگر سوي كشور حاصل عمر هنري خود را با مهارتي شگرف خلق كرده و زينت كاخ نموده است يا صدها هديه گرانبها از چهار سوي دنيا را ديد كه بر در و ديوار كاخ جاي گرفته اند.

به هر حال اگر چه شيندن جاي ديدن را نمي گيرد اما چون زندگي شهري وقتي بــراي ديدن باقي نمي گذارد ، به جاي شما به كاخ نياوران رفته ايم .
از ميدان تجريش با تاكسي به ميدان باهنر مي روم چند دم بالاتر جلوي باجه فروش بليت بخش هاي متنوع كاخ براي بازديد به همراه قيمت هر كدام نوشته شده است . چهار بيلت براي بازديد از چهار مكان موجود در كاخ موزه هاي نياوران خريداري مي كنم بعد از وارد شدن به محوطه مانده ام بين چند راهي نه كسي هست براي راهنمايي و نه تابلويي كه نشانت بدهد تا كجا بروي . ورود به محوطه  كاخ مثل وارد شدن به يك پارك تفريحي است كه در ابتدا مبلغي را به عنوان وروديه از فرد دريافت مي كنند و بعد از آن فرد مختار است كه از هر كجا كه بخواهد ديدن كند در كاخ نياوران نيز بعد از دريافت بليت نفس كشيدن در فضاي سبز و هواي پاك مجموعه تا پايان ساعت كاري مجموعه آزاد است اما من و بسياري از بازديدكنندگان به قصد بازديد از كاخ هاي چهارگانه بليت دريافت كرده ايم به همين علت با بالا و پايين رفتن بسيار و پرس و جوي فراوان به جلوي كاخ صاحبقرانيه مي سيم كه روي يك تابلو رنگ و رو رفته نام آن نوشته شده است .
به گفته يكي از بازديدكنندگان "مسئولان كاخ خيلي امانت دار بودند چرا كه حتي حاضر نشدند تابلوي مربوط به 50 سال پيش كاخ صاحبقرانيه را مرمت كنند تا قابل خواندن باشد"! بالاخره بعد از يك ربع انتظار ، پس از خروج بازيدكندگان قبلي وارد كاخ مي شويم . كاخي كه روزگاري محل زندگي شاهان قاجار و بعد از آن پهلوي بوده كاخ موزه صاحبقرانيه در سال 1267 هجري قمري به دستور "ناصرالدين شاه " توسط "حاج عليخان حاجب الدوله " ساخته شد. اين عمارت در آغاز كاخ نياوران خوانده مي شد و بعد به كاخ صاحبقرانيه تغيير نام يافت .
صاحبقرانيه داراي 2 طبقه است كه در مركز هر طبقه تالار مركزي با شاه نشين قرار دارد و در دو طرف آن راهروهايي ديده مي شود و در طول رهروها اقاق ها به رديف قرار دارند . اين  كاخ در دوره پهلوي دو بار مرمت شده است كه شكل فعلي آن حاصل ساخت و ساز و تغيير فضاهاي اين دوره است .
با توضيحات خانم راهنما وارد طبقه دوم و اتاق اسناد مي شويم كه شامل فرمان ها و تلگراف ها و نامه هاي زمان قاجار است و از همه مهمتر اولين گواهينامه رانندگي در ايران است كه روي كاغذي به قطع كاغذ آ3 كه در بالاي آن با خط درشت نگاشته شده است "كورس شوفري ايران" و كمـي پايين تر با خط نازك تري عنواني به نام "تصديق نامه " . اين گواهينامه به دو زبان فارسي و انگليسي به نام آقاي سيف الله خان در 9 مرداد ماه 1308 صادر شده است . در تصديق نامه قيد شده است كه فرد مذكور در 3 مرحله با نمره خوب موفق به دريافت گواهي نامه شده است از نكات برجسته اين گواهي نامه اين است كه اولين گواهي نامه بعد از گذراندن مرحله فني اعطا شده است كاري كه جديدا به مرحله آزمون رانندگي در عصر حاضر اضافه شده است كمي آن طرف تر دو دستخط متعلق به ناصرالدين شاه و مظفرالدين شاه به چشم مي خورد و طرف ديگر ديوار پوشيده شده از عكس ها ي متعلق به دوره ناصري ، اتاق بعدي اتاق جنگ است اتاقي با شيشه هاي ضد گلوله و ديوارهايي كه صدا از آن خارج نمي شود . روزگاراني در اين اتاق جنگ صدها دستور نظامي صادر شده از جمله فرمان 17 شهريور و كشتار ميدان ژاله .
تالار آيينه اتاق كار شاه است تالماري كه گفته مي شود زندگي ناصرالدين شاه كفاف كامل كردن آن را نداد و مظفرالدين شاه اتاق را تكميل كرد و محمدرضا شاه آن را اتاق كار خود نمود ، ميز كار شاه و چندين فرش نفيس كار كارگاه عمواوغلي مشهد و تبريز و چند دست مبل همه لوازمي است كه در اين تالار بر جاي مانده است .
پس از آن وارد اتاق پذيرش سفيران خارجي ، اهدا هدايا،داندانپزشكي اختصاصي و در آخر به اتاق خواب نيم روزي شاه مي رسيم ، اتاقي به رنگ سبز در سمت چپ تخت زير ويترين كمد دو جلد كتاب به چشم مي خورد به نام "ماموريت براي وطن" كه خاطرات شاه از دوران حكومتش است .
بعد از بازديد از اين قسمت به طبقه پايين مي رويم كه حوض خانه است از بدو ورود به اين قسمت كاخ احساس مي كني وارد دوره قاجار شده اي، تابلوي معروف" حـــوض خانه صاحبقرانيه" اثر كمال الملك در ابتداي ورود نظر هر بازديد كننده اي را به خود جلب مي كند با كمي دقت به اين تابلو و مشاهده فضاي موجود در مي يابي كه حدد 80 درصد حوض خانه از زمان ناصرالدين شاه تغيير كرده است تمامي گچ بري ها ، آيينه كاري و حوض وسط سالن به دستور فرح ديبا به اين حوض خانه اضافه شده است .
از جمله فضاهاي زيباي اين طبقه مي توان از كرسي خانه نام برد كه گويا در زمان ناصرالدين شاه شامل يك اتاق ساده بود كه در دوره پهلوي بازسازي شده و وسايلي براي تزئين به آن اضافه شده است از جمله مي توان به تابلوي معروف بزم يوسف و زليخا اثر استاد حسين همداني اشاره كرد در پايين كرسي خانه دو صندوق زيبا وجود دارد كه به صندوق لباس دوران صفويه معروف است با قدمت حدود 400 سال در طول رهروي سمت چپ اتاق پذيرايي خصوصي شاه با آثــــــــــاري چون قلمدان هاي لاكي و مينياتورهاي استاد فرشچيان و استاد زاويه و ديگر هنرمندان برجسته به چشم مي خورد سمت ديگر نيز اتاق خصوصي همسر شاه قرار دارد كه تمامي سقف و درهاي آن مربوط به 100 سال قبل است و كار چوب با طرح لاكي گل و مرغ، طرح مخصوص دوره قاجار .
از ديگر وسايل قديمي و گران بهاي موجود در اين كاخ كه مي توان به آن اشاره كرد وجود يخدان مربوط به دوره مظفرالدين شاه ، لوستري متعلق به قران 19 با ارتفاعي در حدود 3 متر و 90 سانت در 72 شاخه كه توسط ملك فاروق برادر فوزيه (اولين زن شاه) به عنوان هديه ازدواج به اين زوج داده شده بود.
بازديد معمولي ازكاخ صاحبقرانيه حدود 30 دقيقه طول مي كشد و بعد از خروج تمامي بازديدكنندگان در كاخ قفل مي شود تا گروه بعدي از در ديگر وارد شوند به گفته خانم راهنما كاخ صاحبقرانيه تنها كاخي است كه مورد هجوم قرار نگرفته است چرا كه مسولان كاخ كليد را به دست حاج آقا مستوفي امام وقت جماعت شميرانات دادند و حاج آقاهم با افراد كميته نياوران حفاظت از اموال كاخ را بر عهده گرفت از اين رو به گفته دبيري نژاد يكي از مسولين كاخ موزه هاي نياوران بازديد از كاخ صاحبقرانيه به خاطر فضاي محدود و اشياي گران بهايي كه در آن وجود دارد به صورت گروهي و در يك ساعت مشخص و با حضور راهنما صورت مي گيرد و همچنين كاخ به خاطر نظافتي كه بايد بر روي وسايل صورت بگيرد روزهاي شنبه تعطيل است .
***
 مينا به همراه دوستانش يكي از بازديد كنندگان كاخ نياوران است كه در موقع بازديد هراز گاهي در ميان توضيحات راهنما توضيحات اضافي اي مي دهد كه باعث خنده بازديد كنندگان مي شود.
اولين بار است كه براي بازديد از كاخ آمده ايد؟
نه ، چند سال قبل از طرف مدرسه براي بازديد آمده بوديم ولي تمام مدت مربي ما مواظب بود كه نحنديم ،بلند حرف نزنيم يا بهتر بگويم نفس نكشيم به همين علت توي فكرم بود كه يك بار مستقل و آزاد براي بازديد بيايم.
چرا اين كاخ را براي بازديد انتخاب كردي؟
علت اصلي فكر مي كنم حس كنجكاوي باشد حسي كه آدم دوست دارد بداند مثلا كسي به عنوان شاه كجا زندگي مي كرده و زندگي روزمره اش را چگونه مي گذرانده و از همه مهمتر اينكه بازديد از اين گونه كاخ ها باعث مي شود وقتي  كتاب هاي مربوط به مدوره قاجار و پهلوي را مي خواني فضاها برايت قابل لمس و عيني تر باشد.
از بدو ورود به مجموعه چه چيزهايي برايت جذاب و به عكس چه چيزهاي ناهمگون بود؟
همه مجموعه كاخ سرگرم كننده بود اما زيباترين قسمت به نظرم حوض خانه كاخ صاحبقرانيه بود اما آنچه كه باعث خرد شدن اعصاب بازديدكنندگان مي شود نبود تابلو راهنما يا حتي يك بروشور اطلاعاتي است براي اينكه از يك قسمت ديدن كني حداقل يك مسير را بايد چند بار بالا و پايين بروي.
***
قسمت بعدي كه براي بازديد به آن مراجعه كرديم موزه جهان نما در ضلع غربي كاخ صاحبقرانيه است در اين موزه آثاري از تمدن هاي باستاني و آثار حجمي و نقاشي هايي از هنرمندان ايراني همچون سهراب سپهري ، پرويزكلانتري و مشدي اسماعيلو... وجود دارد و در بخش خارجي آهاري از پيكاسو ، جامونتي ، اگوست رنوار و... به چشم مي خورد.
در بخش باستاني اين موزه آثاري از كشورهاي آسياي جنوب شرقي و دست ساخت هاي شرق دور و تمدن هاي آمريكاي لاتين از جنس چوب و عاج و استخوان و برنز به چشم مي خورد.
اشياي اين گنجينه طي جشن هاي 2500 ساله به فرح ديبا هديه شده و يا او به تقليد از ملكه هاي ديگر كشورها آن ها را خريداري و نگهداري كرده است گفته مي شود طرح اين گنجينه هم از خود فرح بوده است .
راهنما مي گويد: بخشي از اشياي موجود در گنجينه فاقد شناسنامه است و اين به همان دليل به هم ريختگي هاي اول انقلاب است .
***
سومين مجموعه كاخ كوشك احمد شاهي است اين عمارت در اواخر دوره قاجار و به عنوان استراحت گاه خصوصي در فضاي شمالي عمارت صاحبقرانيه با مساحتي بالغ بر 800 متر مربع در دو طبقه با تزئينات و نماي آجري ساخته شده بود و در دوره پهلوي با انجام مرمت و اضافه نمودن الحاقات جديدي در داخل به عنوان محل سكونت رضا پهلوي مورد استفاده قرار گرفت .
***
اصلي ترين و آخرين بخش خود كاخ نياوران است . ساختماني عظيم با  ستون هاي بلند كه شروع ساختش در سال 1327 بوده و با چندين سال وقفه در سال 1346 به بهره برداري رسيد. ساختمان كاخ ابتدا براي سكونت ميهمانان خارجي در نظر گرفته شده بود كه بعد از تكميل و اضافه شدن دكوراسيون مختلف به محل سكونت شاه و خانواده اش به غير از ايام تابستان تبديل شد.
كاخ نياوران در زميني به مساحت 9 هزار متر مربع در 3 طبقه به معماري محسن فروغي بنا شد در ساخت و تكميل اين كاخ ده ها هنرمند بر جسته حضور داشته اند از جمله گچ بري توسط استاد عبداللهي،آيينه كاري استاد اصغر و كاشي نما ي خارجي توسط استادان ابراهيم كاظم پور و ايليا است . از نكات ديگر متحرك بودن سقف كاخ است كه از جنس آلومينيوم است ،مبلمان داخ كاخ متعلق به كشور فرانسه و لوسترهاي موجود نيز كار كشور چك است .
بر خلاف صاحبقرانيه ، كاخ اصلي خيلي خالي به نظر مي رسد. مبلمان ناموزون ،جاي خالي تابلوها بر ديوار و حتي جاي خالي لوسترهاي عظيم نشان مي دهد كه كاخ چندان هم در امان نمانده است هر چند كه هنوز مي شود فهميد زماني اين مكان محل برگزاري جشن ها و تشريفات بوده .
در پايان بازديد از مجموعه فرهنگي تاريخي نياوران شاهد بعضي از كاستي ها بوديم كه رضا دبيري نژاد يكي از مسئولين روابط عمومي مجموعه كاخ موزه هاي نياوران در مورد اين كاستي ها گفت : تابلوهاي راهنماي مسير به علت گذشت زمان ناخوانا شده بودند كه اين تابلوها از سطح مجموعه جمع آوري شده است و در هفته آينده تابلوهاي جديد جايگزين خواهد شد البته غير از جايگزيني تابلوها كارهاي ديگري در راستاي ساماندهي مجموعه در دست اقدام است از جمله طرح معرفي مجموعه كه به صورت 3 كتاب در دست تهيه است كه اولين آن توسط انجمن دوستداران فرهنگي براي كودكان در نظر گرفته شده است و دو كتاب جامع ديگر در مورد كاخ صاحبقرانيه و جهان نما است كه اين كتاب ها توسط بخش خصوصي طراحي شده و به برسي آثار موجود در اين دو كاخ مي پردازد از ديگر اقدامات صورت گرفته در بخش ساماندهي مجموعه كه مي توان به آن اشاره كرد گشايش سايت اينترنتي به نشاني  Palace.OrgWWW.Niavaran است .
رضا دبيري نژاد در ادامه مي افزايد : علاقمندان مي توانند جهت دريافت اطلاعات عمومي به طور شبانه روزي با شماره 2282030 تمـــــاس گرفته و همچنين در آينده نزديك در نظر است كه از بخش هاي ديگري از مجموعه به طور عمومي و خاص (پژوهشي ) بازگشايي صورت بگيرد.
دبيري نژاد در مورد برنامه هاي پيش رو مجموعه فرهنگي – تاريخي نياوران مي گويد: از جمله برنامه ها مي توان به برگزاري شانزدهمين نمايشگاه هنرمند معاصر "ژاله دل زنده " در تالار آبي و نمايشگاه آثار شيشه اي "عليرضا يزداني" در نگارخانه جهان نما اشاره كرد.

 
 
منوی اصلی
صفحه اصلی
روزنوشت
گزارش
مصاحبه
لیست کلی
خبر خوانها
لینکستان
جستجوی پیشرفته
تصاوير ديدني
arton306.jpg
 
 
 

.استفاده از مطالب در صورت ذکر آدرس سايت و نام نويسنده مجاز است
©2007 All rights reserved (Powered by: Mambo)